Waarom de euro zone uit elkaar kan vallen
De Euro is de op een na populairste valuta op de forex markt. Currency trading zou nooit meer hetzelfde zijn zonder de Euro / dollar. Maar dat betekent niet dat de euro zone niet uit elkaar kan vallen. Op de Eurozone Summit in Brussel vorige week verzekerden de kersverse Europese President Van Rompuy, Duitse kanselier Merkel en Franse President Sarkozy nog dat de Eurozone Griekenland niet zou laten stikken.
Er werden in Brussel echter geen concrete toezeggingen gedaan aan Griekenland, en het is sindsdien ook steeds duidelijker geworden dat er vanuit de bevolking uit de andere landen in de Eurozone grote weerstand bestaat tegen het bijvallen van een land dat er fiscaal maar een beetje op los geleeft heeft. En omdat politici in de Euro zone in de eerste plaats schatplichtig zijn aan hun eigen bevolking, kan dit grote problemen opleveren voor de Euro.
Zo lang de Eurozone landen geen concrete toezeggingen doen aan Griekenland gaat de yield op Griekse staatsobligaties in ieder geval niet naar beneden. (de yield is het rente percentage dat wordt uitgekeerd aan de houder van de obligatie). Zo is de yield op Griekse 2 jarige staatsobligaties ook sinds de Eurozone summit van begin februari boven de 5% gebleven, de hoogste in de Eurozone. De zogenaamde Premium (bij obligaties is de premium de extra rente die beleggers / investeerders vragen in vergelijking met een heel betrouwbare 'benchmark' obligatie, wat voor de Eurozone Duitse staatsobligaties zijn) is boven de 4% gebleven. Dat is 10 keer zoveel als de gemiddelde Griekse premium van 35 basis points (0,35%) die beleggers het afgelopen decennium vroegen.
Dat betekent dat lenen steeds duurder wordt voor de Grieken, tot het punt waarbij het onmogelijk wordt. Hetzelfde kan vervolgens ook gebeuren met de andere zwakkere Eurolanden, ook wel PIIGS genoemd. (Portugal / Ierland / Italie / Griekenland / Spanje). Zo is de yield over Portugese 2 jarige staatsobligaties op het moment ook al boven de 2,7%, wat 1.65% is boven de Duitse staatsobligaties, en daarmee dicht in de buurt van een 13 jarig hoogte punt.
Mogelijke scenario's voor de Euro
1 De landen uit de Eurozone doen concrete toezeggingen
Als Duitsland, Frankrijk -en in hun kielzog Nederland en Belgie- concrete hulp bieden, bijvoorbeeld toezeggingen dat Griekenland van de ECB kan lenen tegen lage tarieven, wordt de druk van de ketel genomen en zullen de yields op Griekse staatsobligaties afnemen. Dit ligt politiek echter heel gevoelig, aangezien de bevolkingen in genoemde landen hier in meerderheid tegen zijn. Het lost bovendien het fundamentele probleem niet op, namelijk: wel een gemeenschappelijke munt maar geen gemeenschappelijk fiscaal beleid. (de ECB kan nog zoveel stabiliteit promoten, als Euro landen lening op lening stapelen zal de Euro toch in waarde dalen)
2 De landen uit de Eurozone doen geen concrete toezeggingen, maar Griekenland lost het zelf op
Als het blijft bij vage toezeggingen zal de markt de prijs van Griekse staatsobligaties steeds verder opdrijven, totdat blijkt dat de Grieken echt serieus zaak maken met het verminderen van hun begrotingstekort en staatsschuld. De Griekse Premier Papandreou lijkt in ieder geval vastbesloten en het feit dat stakingen in Griekenland worden afgezegd lijkt erop te duiden dat het ook bij de bevolking is doorgedrongen dat het zo niet langer kan (als in: 25% van de werkzame beroepsbevolking in dienst van de overheid, met pensioen op je 60ste, en havenarbeiders die dankzij een oppermachtige vakbond salarissen verdienen van meer dan een ton per jaar)
3 De landen uit de Eurozone doen geen concrete toezeggingen, en Griekenland lost het niet zelf op
Dit is misschien nog wel het meest realistische scenario. Daadkracht is niet een van de sterkste punten van de EU en / of Eurozone, en concrete toezeggingen komen niet vaak voor. Wellicht hopen de leiders van de grootste landen ook -tot het te laat is- dat ze met vage beloftes ook een heel eind komen met het geruststellen van de beleggers in staatsobligaties, maar vooralsnog lijkt dit weinig effect te hebben. Dat de Grieken het probleem niet zelf op kunnen lossen is ook zeker niet onvoorstelbaar. Het sociale stelsel van het Zuid-Europese land is zo uitgebreid dat het een wonder is dat er uberhaupt nog mensen werken, en om het begrotingstekort en de staatsschuld naar beneden te brengen zal er fundamenteel gesneden moeten worden in het systeem. Van pappandreou en nathouden naar Oud-Spartaans buikriem aantrekken; geen gemakkelijke opgaaf.
Wat als de Grieken het niet zelf op kunnen lossen en de Eurozone ook niet te hulp schiet?
Dan zullen de Grieken uiteindelijk de Euro moeten verlaten en de Drachme weer aannemen. Dat versterkt direct de Griekse concurrentie positie en brengt door de markt afgedwongen fiscale discipline met zich mee. Vervolgens zullen de staatsobligatie specialisten zich storten op Portugal, en short de hell out of it. Om dit te voorkomen zou de Eurozone er beter aan doen om regels vast te stellen waaronder een land ook uit de Euro gezet kan worden. Als je je contributie niet betaald bij de voetbalvereniging word je immers uiteindelijk ook de club gezet. Zo lang dit niet gebeurt bij de Eurozone EN er ook geen gezamenlijk fiscaal beleid is, hebben landen ten opzichte van elkaar alleen maar rechten, en geen plichten.
De belangrijkste strategist van Societe Generale, Albert Edwards, heeft afgelopen 12 Februari voorspeld dat de Euro regio uiteindelijk uit elkaar zou vallen. Iemand die short durft te gaan op deze voorspelling?